edukacja - COE

60 lat Rady Europy:
tworzenie i stosowanie standardów prawnych

Biuletyny
Biura Informacji Rady Europy

Edukacja, kultura, dziedzictwo, młodzież, sport

Edukacja, kultura, dziedzictwo, młodzież, sport

Europejska konwencja kulturalna wyznacza zakres działania Rady Europy w dziedzinie edukacji, kultury, dziedzictwa, sportu i młodzieży. Konwencja została otwarta do podpisu 19 grudnia 1954 roku, a weszła w życie 5 maja 1955 roku. Obecnie 48 państw europejskich jest sygnatariuszami Konwencji. Polska ratyfikowała Europejską Konwencję Kulturalną 16.11.1989 roku - na dwa lata przed wstąpieniem do Rady Europy.

Tekst Europejskiej konwencji kulturalnej

Edukacja

Edukacja
Zakres działania	Programy Rady w dziedzinie edukacji i kultury są prowadzone przez Radę Współpracy Kulturalnej (Council for Cultural Co-operation - CDCC). Współdziałają z nią cztery wyspecjalizowane komitety, zajmujące się odpowiednio: szkolnictwem podstawowym i średnim, szkolnictwem wyższym i badaniami, kulturą i dziedzictwem kulturowym. Ponadto, odbywają się regularnie konferencje właściwych ministrów.
Edukacja to najlepsza inwestycja w przyszłość Europy	W jaki sposób edukacja może sprzyjać poszanowaniu praw człowieka i podstawowych wolności oraz umacniać zasady demokracji pluralistycznej? W jaki sposób może ona zbliżać narody Europy i stwarzać między nimi podstawy wzajemnego zrozumienia i zaufania? W jaki sposób edukacja może pomóc rządom i obywatelom Europy w stawieniu czoła wielkim wyzwaniom, przed którymi stoi współczesne społeczeństwo? Rada Europy podejmuje te ważne pytania poprzez: prowadzenie znaczących projektów w zakresie edukacji w szkołach, uczelniach i wśród dorosłych, zbieranie koncepcji, doświadczeń i wyników badań, popieranie kontaktów i wymiany oraz rozwoju partnerstwa i tworzenia sieci, uznawanie w całej Europie dyplomów na zasadzie wzajemności, publikowanie opracowań opartych na praktycznych doświadczeniach oraz podręczników przeznaczonych dla decydentów i nauczycieli; współpracę z innymi instytucjami europejskimi i organizacjami pozarządowymi.
Program pomocy w dziedzinie edukacji dla nowych demokracji	Kształcenie w duchu poszanowania praw człowieka, aktywnego i odpowiedzialnego obywatelstwa spełnia rolę fundamentalną dla rozwoju europejskich demokracji pluralistycznych. Rada Europy realizuje specjalne programy aby pomóc państwom, które wkroczyły na drogę demokratycznych przemian, w opracowywaniu nowych programów nauczania i rozwijaniu bazy szkoleniowej dla kształcenia w tych kluczowych dziedzinach. Znacząca liczba decydentów i praktyków odbyła szkolenie w zakresie nowych koncepcji w nowych demokracjach. Od początku 1996 roku Rada Europy prowadzi w Bośni i Hercegowinie program pomocy służący rozwojowi kształcenia w zakresie poszanowania praw człowieka i organizuje rokrocznie letnie kursy dla setek nauczycieli szczebla podstawowego i średniego. Rada prowadzi badania dla Banku Światowego dotyczące kierowania całym systemem edukacji w tym kraju. Współpracuje też z innymi organizacjami w tworzeniu systemu edukacji, włącznie ze szkolnictwem wyższym na terenie Kosowa.
Szkolnictwo średnie w Europie	Celem tego projektu jest pokazanie, w jaki sposób szkoły średnie winny przygotowywać młodych ludzi do studiów, różnych form szkolenia, pracy, mobilności, wypoczynku oraz życia codziennego w demokratycznej i wielokulturowej Europie. Zorganizowana seria sympozjów pozwoliła na sporządzenie bilansu podjętych reform w zakresie celów, treści i metod stosowanych w szkolnictwie średnim, współpracy między szkołami i lokalnymi wspólnotami oraz kształcenia i kwalifikacji nauczycieli. Szczególną uwagę przywiązuje się do reform podejmowanych w nowych demokracjach. Rada Europy opublikowała przewodnik dla szkolnictwa średniego zawierający opis monograficzny każdego państwa. Nadaniu europejskiego wymiaru szkolnictwu średniemu towarzyszyło wydanie szeregu publikacji podających przykłady konkretnych inicjatyw oraz opracowanie materiałów edukacyjnych na tematy europejskie. Powołano także sieć krajowych agencji odpowiedzialnych za popieranie więzi i różnego rodzaju wymian między szkołami. Na organizowanych sympozjach regionalnych i krajowych opracowuje się wnioski wynikające z tej działalności. W oparciu o przeprowadzony projekt, Komitet Ministrów przyjął w 1999 r. zalecenia dotyczące szkolnictwa średniego, skierowane do państw członkowskich.
Bezpieczeństwo demokratyczne, spójność społeczna i polityka edukacyjna	Działalność w tych dziedzinach stanowi jedną z ról jaką Rada Europy spełnia w charakterze ogólnoeuropejskiego forum dla polityki edukacyjnej w zakresie bezpieczeństwa demokratycznego i spójności społecznej. Działalność ta zmierza do szybkiego i skutecznego analizowania najistotniejszych problemów, w szczególności: określania głównych problemów edukacyjnych w kontekście nowej Europy, ukazywania tendencji, kierunków i rozwiązań alternatywnych dla polityki edukacyjnej w państwach członkowskich, ułatwiania w skali ogólnoeuropejskiej dialogu między decydentami, kadrą pedagogiczną, rodzicami i organizacjami pozarządowymi poprzez wymianę informacji i upowszechnianie nowych idei i przykładów sprawdzonych rozwiązań. Opublikowano raporty poświęcone następującej tematyce: przemoc w szkole, wyzwania dla szkoły, jakie niesie ze sobą nauka, edukacja i nowe systemy informatyczne, równość w szkole i strategie reform w dziedzinie edukacji.
Edukacja na rzecz obywatelstwa demokratycznego	Projekt Rady Współpracy Kulturalnej "Edukacja na rzecz obywatelstwa demokratycznego" (Education for Democratic Citizenship - EDC) został opracowany w 1997 r. w celu przeprowadzenia ponownej oceny koncepcji demokracji tworzonej z udziałem wszystkich obywateli i statusu obywatela. Stawia on sobie następujące dwa podstawowe pytania: które z wartości i umiejętności stają się niezbędne dla jednostki, żeby mogła ona spełniać role obywatelskie oraz jak je należy zdobywać i przekazywać innym? Działania w toku realizacji fazy poszukiwawczej projektu (1997-2000) zaowocowały badaniami nad niezbędnymi umiejętnościami i strategiami szkoleniowymi. Ponadto, prowadzona jest działalność szkoleniowa i analiza projektów wynikających z oddolnych inicjatyw obywatelskich tak zwanych "terenów kreowania obywatelstwa". Kolejny etap projektu (2000-2003) koncentrował się na wspomaganiu rozwoju polityki mającej na celu edukację obywatelską, popieranie tworzenia w państwach członkowskich sieci jednostek zajmujących się praktycznymi rozwiązaniami oraz na utworzeniu europejskiej jednostki, która rozliczałaby działalność w tym zakresie i oceniała funkcjonowanie istniejących sieci. Na Radzie Europy spoczywa obowiązek koordynowania działań w dziedzinie edukacji na rzecz obywatelstwa demokratycznego w ramach Paktu o Stabilności dla Europy Południowo-Wschodniej. Europejski Rok Edukacji Obywatelskiej 2005 Rada Europy ogłosiła rok 2005 Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Celem jest Rady Europy jest podkreślenie znaczenia edukacji - zarówno formalnej jak i nieformalnej - dla wspierania aktywnego obywatelstwa i demokracji. Informacja w internecie: Polska strona Europejskiego Roku Edukacji Obywatelskiej Rada Europy - strona Europejskiego Roku Edukacji Obywatelskiej (po angielsku)
Szkolnictwo wyższe	Komitet Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych Rady Europy (Council's Higher Education and Research Committee - CC-HER) poszukuje rozwiązań, które mogłyby sprostać wyzwaniom stojącym przed uczelniami europejskimi. Komitet udostępnia forum, na którym przedstawiciele ministerstw i uczelni mogą wymieniać doświadczenia i opracowywać programy europejskie. Wśród aktualnych priorytetów znajdują się kwestie dotyczące: roli szkolnictwa wyższego w kształceniu ustawicznym, studiów europejskich na rzecz obywatelstwa demokratycznego, wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych oraz reform w zakresie ustawodawstwa o szkolnictwie wyższym w nowych państwach członkowskich.
Wzajemna pomoc na rzecz reform w dziedzinie edukacji	Program w tej dziedzinie ma na celu niesienie pomocy nowym państwom członkowskim w przeprowadzaniu reform w zakresie ustawodawstwa o szkolnictwie wyższym. Działalność w ramach tego programu obejmuje wizyty doradców, wielostronne grupy robocze analizujące wspólne kwestie dotyczące rozwoju szkolnictwa wyższego, podróże studyjne z udziałem przedstawicieli różnych państw oraz publikowanie serii wydawniczej na temat studiów porównawczych. Działalność doradcza prowadzona jest także w innych obszarach polityki edukacyjnej.
Polityka upowszechniania znajomości języków na rzecz Europy wielojęzycznej i wielokulturowej	Projekt dotyczący współczesnych języków podjęty przez Radę Współpracy Kulturalnej ma na celu popieranie bardziej zróżnicowanego podejścia do nauki języków w kontekście demokratycznego obywatelstwa europejskiego. Działania w tym zakresie obejmują analizowanie polityki upowszechniania znajomości języków i ustalanie skutecznych strategii zmierzających do większego zróżnicowania, w tym również do opracowywania i wdrażania wspólnych referencyjnych instrumentów europejskich. Szczególne znaczenie przywiązuje się do kształcenia międzykulturowego, do międzynarodowego uznawania porównywalnych kwalifikacji językowych, ułatwiających mobilność i zatrudnienie oraz do ustawicznego kształcenia mając na uwadze tworzenie szans udziału w między-narodowym społeczeństwie zdobywającym coraz szerszą wiedzę i kwalifikacje.
Europejski Rok Języków 2001	Europejski Rok Języków 2001 (EYL 2001) organizowany jest przez Radę Europy i Unię Europejską. Za punkt wyjściowy Roku przyjęto zasadę, że umiejętności lingwistyczne spełniają niezwykle istotną rolę we wzajemnym porozumiewaniu się, stabilności demokratycznej, zatrudnieniu i mobilności. Europejski Rok Języków ma spełnić następujące cele: pogłębić świadomość i upowszechnić dziedzictwo językowe Europy, motywować wszystkich obywateli Europy do nauki języków, nie pomijając tych o mniejszym zasięgu, upowszechniać uczenie się języków przez całe życie, jako sposobu reagowania na gospodarcze, społeczne i kulturalne zmiany w Europie. Europejski Rok Języków podkreśli wartość różnorodności językowej oraz znaczenie, jakie posiada oferowana wszystkim obywatelom możliwość zdobycia umiejętności posługiwania się, przynajmniej na pewnym poziomie, kilkoma językami.
Europejskie Centrum Języków Współczesnych	Centrum, z siedzibą w Grazu (Austria), powołano na podstawie rozszerzonego porozumienia częściowego początkowo na okres trzech lat (1994-1997). Obecnie jest to stała placówka Rady Europy. W realizacji porozumienia uczestniczy 28 państw. Centrum stanowi forum dyskusyjne dla kadry nauczającej, kierowników programów szkoleniowych, autorów podręczników, osób odpowiedzialnych za przygotowywanie programów nauczania, ekspertów opracowujących normy, metody oceny i orzecznictwo stosowane w szkolnictwie oraz osoby odpowiedzialne za politykę upowszechniania znajomości języków. Centrum ma za szczególne zadanie wdrażanie tej polityki i rozwiązań nowatorskich oraz upowszechnianie sprawdzonych w praktyce metod nauczania języków współczesnych.
Nauczanie historii w szkołach	Projekt pod hasłem "Uczenie się i nauczanie historii Europy XX wieku", stanowiący jeden z priorytetów obu Szczytów, wiedeńskiego i strasburskiego, owocuje obecnie opracowaniami na temat reformy kształcenia nauczycieli oraz weryfikacji materiałów edukacyjnych dotyczących historii XX wieku do wykorzystania w szkolnictwie średnim. Podstawowym produktem końcowym tych działań będzie podręcznik dla nauczycieli, wskazujący różne formy nauczania historii XX wieku, uzupełniony poradnikami i pakietami materiałów do nauczania, które pomogą włączyć do zajęć w klasie różne tematy, takie jak historia kobiet, nacjonalizm, Holocaust, czy też fale migracji dobrowolnej i przymusowej, a także korzystać z filmów w nauce historii. Projekt podkreśla również konieczność stosowania różnorodnych źródeł, takich jak muzea, historie przekazywane ustnie, środki audiowizualne i archiwa, mając na uwadze ułatwianie uczniom wyrabiania umiejętności krytycznego spojrzenia, niezbędnego dla zrozumienia zjawisk i sił napędowych kształtujących historię minionego wieku.
Reforma nauczania historii i weryfikacja podręczników	Historia i jej nauczanie ma szczególne znaczenie ze względu na rolę jaką odgrywa w przekazywaniu wiedzy oraz rozwijaniu umiejętności i postaw wśród przyszłych obywateli społeczeństw demokratycznych. Rada Europy posiada już długą historię w zakresie nauczania historii i obecnie, w oparciu o zdobyte doświadczenie, stara się pomagać nowoprzyjętym państwom w weryfikacji programów nauczania historii, publikowaniu nowych podręczników historii i szkoleniu nauczycieli uczących tego przedmiotu. Aktualnie realizowane są w tej dziedzinie trzy bardzo ważne programy: pierwszy obejmuje programy nauczania, normy, nowe podręczniki i szkolenia w Federacji Rosyjskiej; drugi dotyczy Inicjatywy Czarnomorskiej, angażując Bułgarię, Gruzję, Mołdowę, Rumunię, Federacje Rosyjską, Turcję i Ukrainę w seminaria, różne projekty i opracowywanie pakietów dla nauczycieli oraz trzeci realizujący Inicjatywę Tbilisi, w której uczestniczą autorzy z Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji i Federacji Rosyjskiej opracowujący wspólnie podręczniki z historii. Rada Europy odpowiedzialna jest także za koordynowanie działalności w zakresie nauczania historii w Europie Południowo-Wschodniej w ramach Paktu o Stabilności, koncentrując się na szkoleniu nauczycieli historii, zbieraniu źródłowych materiałów do nauczania, wyższym szkolnictwie i nieformalnym nauczaniu młodych ludzi.
Konkurs pod hasłem "Europa w szkole	Jest to konkurs przeznaczony dla szkół, który odbywa się każdego roku i jest współfinansowany przez Radę Europy, Komisję Europejską, Parlament Europejski i Europejską Fundację Kultury. Jego celem jest zainteresowanie młodzieży szkolnej problematyką europejską. Setki tysięcy młodych ludzi z 32 państw - stron CDCC uczestniczyło w konkursie w 2000 roku, którego tematem było "Dążenie do zjednoczonej Europy - wyzwanie dla obywateli XXI wieku". Należy zwrócić uwagę na stale wzrastającą liczbę uczestników z krajów młodych demokracji. System nagród internetowych pod hasłem "W kierunku Europy obywatelskiej" powstał na przełomie lat 1999/2000 i jest otwarty dla szkół w 32 krajach uczestniczących w konkursie "Europa w Szkole".
Program kształcenia nauczycieli w toku wykonywania pracy zawodowej	Program ten umożliwia nauczycielom uczestniczenie, w toku wykonywania pracy zawodowej, w krótkoterminowych kursach szkoleniowych organizowanych w innych państwach członkowskich i poszerzanie w ten sposób doświadczeń zawodowych. Każdego roku przyznawanych jest około 1000 miejsc, z których wiele oferowanych jest nauczycielom pochodzącym z krajów, które niedawno uzyskały członkostwo w Radzie Europy. Organizowane w ramach tego programu seminaria koncentrują się w szczególności na priorytetach Rady Europy, takich jak obywatelstwo demokratyczne, prawa człowieka, edukacja wielokulturowa, więzi i wymiana między szkołami, języki współczesne, historia oraz europejski wymiar edukacji.
Więzi i wymiana międzyszkolna	Doceniając istotny wkład jaki mogą wnieść więzi i wymiana międzyszkolna do integracji europejskiej, Rada Europy stworzyła w 1991 roku sieć jednostek działających na rzecz rozwijania więzi i wymiany międzyszkolnej. Do zadań tych jednostek należy: uświadamianie wartości edukacyjnych tkwiących w rozwijaniu więzi i wymiany międzyszkolnej poprzez kształcenie nauczycieli, wydawanie publikacji i organizowanie dyskusji na temat standardów jakości, wspomaganie państw członkowskich w budowaniu infrastruktury niezbędnej dla rozwijania więzi między szkołami.
Europejski Program Wymiany Uczniów Szkół Średnich	Europejski Program Wymiany Uczniów Szkół Średnich (European Secondary School Student Exchange Programme - ESSSE) rozpoczęty w 1998 roku ma przyczyniać się do integracji europejskiej poprzez stworzenie możliwości uczniom szkół średnich odbycia w innym kraju europejskim stażu trzymiesięcznego. Program kładzie szczególny nacisk na wymianę kulturalną, natomiast kwestie językowe odgrywają mniejszą rolę. Uczestnicy wymiany mieszkają z goszczącymi ich rodzinami i uczęszczają do tych samych szkół, co ich rówieśnicy w kraju przyjmującym. Program jest realizowany we współpracy z instytucjami posiadającymi doświadczenie w tej dziedzinie. W polu głównego zainteresowania jest wymiana Wschód-Zachód i przyznawanie staży dla uczniów z Europy Południowo-Wschodniej.
Mobilność akademicka i uznawanie dyplomów	Wspólna Konwencja Rady Europy i UNESCO o uznawaniu dyplomów w szkolnictwie wyższym w regionie europejskim ułatwia procedury w tym zakresie, a tym samym umożliwia swobodny przepływ osób i koncepcji dotyczących szkolnictwa wyższego. Konwencja została otwarta do podpisu w czasie konferencji dyplomatycznej w kwietniu 1997 roku i weszła w życie w lutym 1990 r. Do chwili obecnej Konwencja została ratyfikowana przez dwadzieścia państw i podpisana przez kolejne dwadzieścia. Rada Europy prowadzi, również we współpracy z UNESCO, sieć krajowych centrów informacyjnych, zajmujących się ruchem studentów i uznawaniem dyplomów.
Wybór bibliograficzny	Publikacje Rady Europy: Series of monographs on the European dimension of secondary education (ponad 10 tytułów) Series of monographs on secondary education in member states (ponad 25 tytułów) Teaching 20th century women's history: a classroom approach (2000), ISBN 92-871-4304-5 Violence at school: awarness-raising, prevention, penalties (2000), ISBN 92-871-4075-8 The challenge of science education (1999), ISBN 92-871-4095-2 Information technologies in schools: reasons and strategies for investment (2000), ISBN 92-871-4194-0 Lessons in history: the Council of Europe and the teaching of history (1999), ISBN 92-871-3905-9 Towards a pluralist and tolerant approach to teaching history: range of sources and new didactics (1999), ISBN 92-871-4097-9 Communication in the modern languages classroom (1991), ISBN 92-871-1552-4 Inne publikacje Relations between the State and Higher Education, Vol.1 in the series "Legislating for Higher Education in Europe",Veld, R., Fuessel, H.-P. and Neave, G. (Kluwer Law, The Hague, 1996), ISBN 90-411-0246-9 Democracy and Governance in Higher Education, Vol.2 in the series "Legislating for Higher Education in Europe" de Groof, J., Neave, G. and Sivec. J. (Kluwer Law, The Hague, 1998), ISBN 90-411-0245-0
Adresy internetowe:	www.culture.coe.int/edu/eng/edulist.html www.ecml.at www.culture.coe.int/AEL2001EYL