kultura i dziedzictwo

60 lat Rady Europy:
tworzenie i stosowanie standardów prawnych

Biuletyny
Biura Informacji Rady Europy

Edukacja, kultura, dziedzictwo, młodzież, sport

Edukacja, kultura, dziedzictwo, młodzież, sport

Europejska konwencja kulturalna wyznacza zakres działania Rady Europy w dziedzinie edukacji, kultury, dziedzictwa, sportu i młodzieży. Konwencja została otwarta do podpisu 19 grudnia 1954 roku, a weszła w życie 5 maja 1955 roku. Obecnie 48 państw europejskich jest sygnatariuszami Konwencji. Polska ratyfikowała Europejską Konwencję Kulturalną 16.11.1989 roku - na dwa lata przed wstąpieniem do Rady Europy.

Tekst Europejskiej konwencji kulturalnej

Kultura i dziedzictwo narodowe

Kultura i dziedzictwo narodowe
Kulturalna różnorodność i tożsamość Europy	Różnorodność leży u podstaw bogactwa kultury europejskiej, które jest dziedzictwem kulturowym wszystkich Europejczyków i podstawą ich jedności. Programy Rady Europy mają na celu: uświadamianie wieloetnicznej mozaiki kulturowej Europy i jej rozwijanie, podejmowanie wyzwań, przed którymi stoi społeczeństwo europejskie, takie jak globalizacja przedsięwzięć oraz reperkusje jakie to może pociągnąć za sobą w odniesieniu do polityki kulturalnej w państwach członkowskich.
Polityka i działalność kulturalna	Europejski program oceny polityki kulturalnej zachęca do wspólnej wymiany doświadczeń celem: wyciągnięcia konkretnych wniosków, jakie płyną z sukcesów i porażek działań, podejmowanych na szczeblu krajowym lub regionalnym, a także określenia zbliżonych problemów, które wymagają wspólnych rozwiązań, umożliwienia Radzie Europy szerokiego spojrzenia na problemy w dziedzinie kultury, stojące przed państwami członkowskimi i zaproponowania ewentualnych rozwiązań, zebrania informacji dotyczących zadań i praktyk stosowanych w różnych krajach z zamiarem dokonania porównań w skali międzynarodowej. Do chwili obecnej dokonano przeglądu polityki kulturalnej Albanii, Austrii, Bułgarii, Chorwacji, Estonii, Finlandii, Francji, Holandii, Litwy, Łotwy, Portugalii, Federacji Rosyjskiej, Rumunii, Słowenii, Szwecji i Włoch. Aktualnie trwa przegląd w Andorze, Armenii i Mołdowy.
Wymiar regionalny działalności kulturalnej	Uzupełniające prace operacyjne po zakończeniu realizacji projektu pod nazwą "Kultura i Regiony", zakończonego w 1987 roku, prowadzone są przez europejską sieć centrów szkoleniowych oraz poprzez system stypendiów dla działaczy kulturalnych. Rada Europy popiera inicjatywy międzyregionalnej współpracy artystycznej, a także rozwój roboczych kontaktów między europejskimi sieciami artystycznymi i kulturalnymi oraz tworzące się w ten sposób forum dyskusyjne nad najważniejszymi problemami w zakresie polityki kulturalnej w Europie.
Promocja kinematografii europejskiej	Po przygotowaniu projektu Europejskiej Konwencji o koprodukcji filmowej, dążącej do zapewnienia przyszłości kina europejskiego, Komitet Kultury kończy opracowywanie konwencji o ochronie dziedzictwa audiowizualnego. Aktualne dziedziny, w których realizowane są prace to dystrybucja i udostępnianie w szerokim zakresie dziedzictwa audiowizualnego, małych form filmowych oraz filmów dla młodych ludzi, co było zresztą przedmiotem Europejskiej Konferencji Ministrów Kultury (Budapeszt, 1996).
Eurimages	"Eurimages" jest to fundusz Rady Europy przeznaczony na kooperację, dystrybucję i festiwale dzieł kina europejskiego. Utworzony w 1988 roku na podstawie porozumienia częściowego skupia aktualnie 26 państw członkowskich i dysponuje rocznym funduszem w wysokości około 20 milionów euro. Od momentu jego powstania, fundusz wspomógł koprodukcję ponad 700 filmów długometrażowych i dokumentalnych. Zasady i warunki przyznania pomocy zostały ostatnio zmienione pod kątem najnowszych osiągnięć w rozwoju produkcji filmowej i lepszego zaspokojenia potrzeb osób pracujących w przemyśle filmowym. Zarząd Funduszu podjął obecnie decyzję o stworzeniu dwóch systemów: jeden obejmujący filmy o faktycznym potencjale dystrybucyjnym i drugi dotyczący filmów odzwierciedlających różnorodność kulturową kina europejskiego. Pomoc w zakresie dystrybucji filmów i rozwoju kin jest dostępna dla państw członkowskich, które nie korzystają z pomocy przyznawanej w ramach Programu Unii Europejskiej Media II.
Nowe systemy informatyczne	Zgodnie z priorytetami przyjętymi przez II Szczyt w Strasburgu, projekt dotyczący "Nowych systemów informatycznych" wszedł w życie w 1999 roku. Ma on na celu rozwój polityki europejskiej w tym zakresie, poszanowanie praw człowieka i różnorodności kulturalnej, szerzenie wolności wyrażania opinii i informacji oraz maksymalne zwiększanie potencjału edukacyjnego i kulturalnego tkwiącego w nowych systemach.
Wydawnictwa elektroniczne, książki i archiwa	Książki i wydawnictwa elektroniczne sprzyjają szerzeniu wolności wyrażania opinii i poszanowania praw człowieka, odgrywają także ważną rolę w promocji różnorodności kulturowej i językowej oraz wyrażania opinii pluralistycznych. Projekt pod nazwą "Wydawnictwa elektroniczne, książki i archiwa" został zainicjowany w odpowiedzi na wnioski wynikające z europejskiej konferencji ministrów kultury, która odbyła się w Paryżu (1992). Podjęte działania mają na celu wzmocnienie demokracji pluralistycznej, upowszechnianie dostępu do informacji w krajach Środkowej i Wschodniej Europy oraz dostosowanie sektora książki do świata komputerów. Opracowanie wytycznych odnośnie rozwoju książki, wydawnictw elektronicznych i prawnych przepisów funkcjonowania bibliotek oraz przeprowadzenie przeglądu krajowego sektora książki i przedstawienie techniki "drukowania na zamówienie", idealnie pasującej do rozpowszechniania literatury w językach o mniejszym zasięgu, to zaledwie nieliczne przykłady obecnych dokonań. Pomoc prawna i techniczna udzielana jest także w celu rozwijania powszechnej troski o zachowanie archiwów i zapewnienie dostępu do nich oraz stosowania techniki cyfrowej, szczególnie w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Dostępna jest również pomoc w opracowywaniu zaleceń europejskich odnośnie demokratyzacji dostępu do archiwów i ich ochrony, a także komputeryzacji archiwów Kominternu i "Odtworzenia Archiwów Polskich".
Wystawy sztuki europejskiej	Wystawy sztuki organizowane przez Radę Europy stawiają sobie za cel lepsze poznanie i docenienie kultury europejskiej. Zorganizowane dotychczas wystawy, w liczbie dwudziestu sześciu, dotyczyły głównych okresów w rozwoju sztuki, od cywilizacji prehistorycznych do czasów współczesnych oraz roli niektórych wybitnych postaci historycznych w rozwoju kultury, natomiast wystawa zorganizowana w ostatnim okresie poruszyła kwestię wzajemnego oddziaływania sztuki i społeczeństwa w Europie. Kolejna XXVII wystawa będzie składać się z dwóch części: pierwszej pt. "Centrum Europy około 1000 roku naszej ery" (pokazywana sukcesywnie w Budapeszcie, Krakowie, Berlinie, Manheim i Pradze w latach 2000 i 2002) oraz drugiej zatytułowanej "Otto Wielki, Magdeburg i Europa" (Magdeburg, 2001).
Dziedzictwo kulturowe	Upowszechnianie i zachowanie dziedzictwa kulturowego leży w gestii Komitetu Dziedzictwa Kulturowego, który odpowiada za realizację postanowień Konwencji o ochronie dziedzictwa architektonicznego i Konwencji o ochronie dziedzictwa archeologicznego. Konwencje te wzmacniają, rozwijają i harmonizują działania w zakresie konserwacji i przywracania wartości dziedzictwu narodowemu w Europie. Wyznaczają one także ramy prawne współpracy i wymiany w tym zakresie między poszczególnymi krajami. W ramach przygotowań do Europejskiej Konferencji Ministrów odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa narodowego, która odbyła się w Słowenii w 2001 roku, prowadził ocenę funkcji jakie w odczuciu społeczeństwa europejskiego powinno spełniać dziedzictwo kulturowe w zmieniającym się świecie. Kładziono przy tym duży nacisk na rolę społeczeństwa obywatelskiego, dobrowolność oraz partnerstwo między sektorami, publicznym, prywatnym o wolontariatem, a także na pryncypia Rady Europy.
Współpraca techniczna i zawodowa	Program Współpracy Technicznej i Doradztwa w zakresie zintegrowanej ochrony dziedzictwa narodowego powstał w celu świadczenia usług doradczych, co do form działań interwencyjnych wspomagających władze krajowe, regionalne i lokalne w podejmowaniu złożonych problemów ochrony dziedzictwa. Obejmuje on również dążenie do zreformowania ram prawnych i administracyjnych, zarządzania oraz podnoszenia znaczenia i wartości dziedzictwa kulturowego. Rozliczne programy wielostronnej współpracy zawodowej powstały wraz z odpowiednimi sieciami placówek, które zostały zainspirowane przez Radę Europy przy poparciu Europejskiej Fundacji ds. Rozwoju Umiejętności Ochrony Dziedzictwa Kulturowego.
Wspólne dziedzictwo	Kampania, która przebiegała w latach 1999-2000 pod hasłem "Europa - wspólne dziedzictwo" obejmowała całą gamę projektów mających na celu podnoszenie świadomości społecznej w całej Europie. Natomiast podstawowym jej założeniem było upowszechnianie wspólnego poczucia tożsamości europejskiej i wzajemnego zrozumienia między społecznościami reprezentującymi różne kultury w Europie poprzez przybliżanie ich wartości, znajdujących swe odbicie w dziedzictwie kulturowym. Z inicjatywy Rady Europy odbywają się rokrocznie przy pomocy Unii Europejskiej "Dni Dziedzictwa Europejskiego". Stanowią one idealny sposób na zapoznawanie ludzi z dziedzictwem kulturowym i różnorodnością państw europejskich. Programy Rady Europy obejmujące edukację w zakresie dziedzictwa kulturowego sprzyjają rozwojowi kulturalnej i środowiskowej świadomości wśród młodych ludzi.
Szlaki kulturalne	Szlaki kulturalne mają na celu zapoznawanie Europejczyków z kulturą europejską za pomocą wysublimowanej turystyki polegającej na odkrywaniu niekiedy bardzo mało znanych perełek składających się na całe dziedzictwo. Rada Europy koordynuje programy przy współudziale instytucji publicznych i państwowych. Szlaki kulturalne poświęcane są następującej tematyce: jedwab i wyroby tekstylne, epoka Baroku, badanie wpływu zakonów, śladami Wikingów, Liga Hanzeatycka i fortyfikacje w Luksemburgu. Europejski Instytut Szlaków Kulturalnych, z siedzibą w Luksemburgu, wspiera Radę Europy przy opracowaniu koncepcji programów i ich realizacji.
Europejska Fundacja ds. Rozwoju Umiejętności Ochrony Dziedzictwa Kulturowego	Celem Europejskiej Fundacji ds. Rozwoju Umiejętności Ochrony Dziedzictwa Kulturowego (European Foundation for Heritage Skills - FEMP), określonym w jej statucie, jest popieranie postępu w zakresie wiedzy dotyczącej konserwacji zabytków i jej przekazywania przyszłym pokoleniom. Fundacja, jako jednostka niedochodowa, działa przy Radzie Europy, która zapewnia funkcjonowanie jej sekretariatu. Podstawowym zadaniem Fundacji jest pomaganie w opracowywaniu wielostronnych programów szkolenia zawodowego niższego i wyższego stopnia oraz w opracowywaniu projektów pilotażowych pod kątem technicznym i finansowym. Fundacja tworzy również centrum zasobów poprzez rozwijanie europejskiej sieci informacji (sieć europejskiego dziedzictwa). Fundacja realizuje od 1999 roku własny program w oparciu o stowarzyszenie partnerów z siedzibą w Strasburgu.
Wybór bibliograficzny	Publikacje Rady Europy: European Cultural Convention (ETS No.18) (1982), ISBN 92-871-0074-8 40 Years of Cultural Co-operation, 1954-1994 (1997), ISBN 92-871-3231-3 In from the margins - A contribution to the debate on culture and development in Europe (1997), ISBN 92-871-3336-0 "Policy notes" series Cultural policies in Europe: method and practice of evaluation (1999), ISBN 92-871-3759-5 Networking culture - The role of European cultural networks (1999), ISBN 920-871-3925-3 Maximising the cultural and educational potential of the new information technologies (1999), ISBN 92-871-4027-8 Concention for the Protection of the Architectural Heritage of Europe (ETS No. 121) (1985), ISBN 92-871-0799-8 Convention on the Protection of Archaeological Heritage (znowelizowana) (ETS No. 143) (1992), ISBN 92-871-2052-8 Compedium of basic texts of the Council of Europe in the field of cultural heritage (1998) CC-PAT (98) 65 Inf. Guidance on the development of legislation and administration systems in the field of cultural heritage (2000) "Europe, a Common Heritage" campaign book (2000) European Convention on Cinematographic Co-operation (ETS No. 147) (1992), ISBN 92-871-2185-0 Eurimages Guide: support for the co-production of full-length films, animation and documentaries (2000) European Foundation for Heritage Skills activity reports (od 1997 r.) Campaign Express: The "Europe, a Common Heritage" Campaign Newletter (od października 1999 r.) European Heritage (od 1994 r.)
Adresy internetowe:	www.culture.coe.int/clt/eng/eculture.html www.culture.coe.int/postsummit/nti/index.html www.culture.coe.int/Eurimages www.culture.coe.int/pat/eng/patlist.html www.culture.coe.int/patrimonium www.culture.coe.int/skills www.european-heritage.net